نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهشتی

2 گروه زمین‌شناسی منابع معدنی و آب، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی،

3 گروه زمین‌شناسی منابع معدنی و آب، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی

4 سازمان انرژی اتمی

چکیده

محدوده شیخ هابیل در فاصله حدود 80 کیلومتری دهدشت در جنوب شرق استان کهگیلویه و بویراحمد قرار گرفته است. این محدوده در زون زمین‌ساختی زاگرس قرار دارد. سنگ میزبان این محدوده از سازند پابده با سن پالئوسن پسین ـ الیگوسن پیشین تشکیل شده است. سنگ‌های محدوده شیل‌های خاکستری به همراه با لایه‌های فسفریت و لایه‌های نازک آهک مارنی و آهک چرت‌دار است. در این پژوهش کانی‌سازی عناصر نادرخاکی، اورانیوم و سایر عناصر همراه موجود در فسفریت‌های سازند پابده در منطقه شیخ هابیل براساس مشاهدات صحرایی، مطالعات سنگ‌شناسی، کانی‌شناسی و تجزیه‌های ژئوشیمیایی بررسی شد. نتایج کانی‌شناسی نشان داد که کانی‌های کلسیت، فلوئورآپاتیت، گلوکونیت، کوارتز و کانی‌های رسی کانی‌های اصلی کانسنگ فسفات شیخ هابیل هستند. کانسار فسفات شیخ هابیل با میانگین 47/24 درصد P2O5 یکی از مهم‌ترین ذخایر فسفات در سازند پابده است. نتایج تجزیه‌های شیمیایی نشان داد که میانگین غلظت اورانیوم حدود 100 پی‌پی‌ام و متوسط ضریب غنی شدگی آن حدود 5/46 است. میانگین مجموع عناصر نادر خاکی نمونه‌های حاوی فسفات 18/189 پی‌پی‌ام می‌باشد. نسبت (La/Yb)N حدود 54/0-62/0 و (LREE/HREE)N بین62/0-72/0 است. این داده‌ها نشان می‌دهد که غنی‌شدگی‌ تقریبی HREEها نسبت به LREEها دیده می‌شود. نمونه‌های مورد مطالعه دارای بی هنجاری منفی Ce است که نشان دهنده وجود یک محیط فاقد اکسیژن در زمان نهشت فسفریت‌های شیخ هابیل می‌باشد. نتایج تجزیه‌های شیمیایی نشان داد که فسفریت‌های محدوده شیخ هابیل دارای غنی شدگی خوبی از عناصر نادرخاکی و اورانیوم هستند. این نتایج بیانگر این نکته است که دیگر مناطق سازند پابده می‌توانند ذخایری از این عناصر ارزشمند داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

REE and U mineralization in the phosphorites of the Pabdeh Formation, Sheikh Habil area, Kohgiloyeh-Boyer Ahmad province, SW of Iran

نویسندگان [English]

  • Maryam Haj Abdollah Javaheri 1
  • Mohammad Yazdi 2
  • Iraj Rasa 3
  • Khalegh Khoshnoodi 4

1 Shahid Beheshti University

2 Department of Geology of Minerals and Water Resources, Faculty of Earth Science, Shahid Beheshti University

3 Department of Geology of Minerals and Water Resources, Faculty of Earth Science, Shahid Beheshti University

4 Nuclear Fuel Cycle Research School, Nuclear Science and Technology Research

چکیده [English]

Sheikh Habil area is located in 80km of Dehdasht city in southeast of Kohgiloyeh-Boyer Ahmad province, SW of Iran. Pabdeh Formation is located in the Zagros structural zone of Iran. The host rocks of the area are the Late Paleocene-Early Oligocene limestones, shales and marls. Calcite, fluorapatite, glauconite, quartz and clay minerals are the most observable minerals in these phosphorite rocks. The geochemical data show that the average contents of P2O5, U and ΣREE are 24.47%, 100ppm (with enrichment factor of 46.54) and 189.18 ppm, respectively. The (La/Yb)N is 0.62-0.54 and the (LREE/HREE)N is 0.62-0.72. The studied samples have negative Ce anomaly which indicates the existence of an anoxic environment during the Sheikh Habil phosphate deposition. These ratios show the relatively enrichment in HREEs with respect of LREEs. This data confirms that the Sheikh Habil phosphorites have high anomalies not only for P2O5 but also for U and HREEs. These data show that the other areas in Pabdeh Formation could be good targets for P2O5, U and REEs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pabdeh Formation
  • Sheikh Habil ore deposit
  • Phosphorite
  • Uranium
  • Rare earth elements